O ksylitolu

Ksylitol jest słodką, naturalnie występującą substancją, która wyglądem i smakiem przypomina zwykły cukier. Chemicznie nie jest on cukrem, ale 5-węglowym alkoholem cukrowym CH2OH(CHOH)3CH2OH. W odróżnieniu od cukrów takich jak glukoza, fruktoza, sacharoza i laktoza (czyli cukry 6- i 12-węglowe) ksylitol nie ulega fermentacji w przewodzie pokarmowym. Ze względu na swoje właściwości oraz krystaliczną postać może być z powodzeniem stosowany jako alternatywa dla cukru. WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) oceniła ksylitol jako jeden z najbardziej bezpiecznych dla zdrowia człowieka dodatków do żywności.

Na potrzeby spożywcze produkuje się go głównie z kukurydzy lub drewna twardego, przede wszystkim z brzozy. Dlatego zwany jest też czasem „cukrem brzozowym”. Ksylitol oferowany przez firmę Renar pochodzi z Finlandii i pozyskiwany jest wyłącznie z drewna.

Jako dodatek do żywności ksylitol jest rekomendowany przez:

  • Amerykańską Agencję Żywności i Leków (The U.S. Food and Drug Administration)
  • Kanadyjskie Ministerstwo Zdrowia (Health Canada)
  • Wspólny Komitet Ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia w sprawie dodatków do żywności (The World Health Organization’s Joint Expert Committee on Food Additives)
  • Amerykańską Akademię Stomatologii Dziecięcej (American Academy of Pediatric Dentistry)
  • Europejski Komitet Naukowy ds. Żywności (The European Union’s Scientific Committee for Food)
  • Kalifornijskie Stowarzyszenie Stomatologiczne (The California Dental Association)
  • Calorie Control Council i wiele innych

Dlaczego warto stosować ksylitol?

Ksylitol jest nie tylko doskonałym i smacznym zamiennikiem cukru, ale i pełnym niespodzianek produktem. Przyjrzyjmy się kilku najważniejszym korzyściom, jakie niesie ze sobą jego stosowanie:

Ksylitol jest bezpieczny

Obszerne badania dowiodły, że ksylitol jest niezwykle bezpieczny w stosowaniu. Badania prowadzone w Finlandii od początku lat siedemdziesiątych aż do dzisiaj pokazały, że smaczny i słodki ksylitol nie powoduje negatywnych skutków ubocznych.

Ksylitol jest niskokaloryczny

Niewątpliwą zaletą ksylitolu jest jego niskokaloryczność. Podczas gdy ksylitol jest tak samo słodki jak zwykły cukier, ma aż o 40% mniej kalorii i o 75% mniej węglowodanów.

Niski indeks glikemiczny

Ksylitol cechuje jedna z niższych wartości IG. Im wyższa wartość indeksu glikemicznego danego produktu, tym wyższy poziom cukru we krwi po jego spożyciu.

Poniżej przedstawiamy porównanie indeksów glikemicznych różnych substancji słodzących.

  • Ksylitol: 8
  • Syrop z Agawy: 15
  • Syrop ze słodu jęczmiennego: 42
  • Syrop klonowy: 54
  • Melasa – syrop buraczany: 55
  • Miód: 62
  • Biały cukier (sacharoza): 68
  • Syrop kukurydziany: 100
  • Glukoza: 100

Ksylitol wspomaga zwalczanie próchnicy

Jedną z najważniejszych zalet stosowania ksylitolu jest jego pozytywny wpływ na poprawę ogólnego stanu jamy ustnej i zębów. Stosowanie ksylitolu pomaga hamować rozwój bakterii, które stanowią główny czynnik etiologiczny powstawania próchnicy zębów. Badania wykazały, że osoby, które regularnie spożywają ksylitol mają lepszy stan zębów, gdyż są mniej narażone na ubytki spowodowane próchnicą.

Pomaga w łagodzeniu infekcji ucha

Jedno z badań przeprowadzonych na grupie dzieci z nawracającymi infekcjami otolaryngologicznymi wykazało, iż te dzieci, które używały gumę do żucia z ksylitolem, miały znacznie rzadziej infekcje ucha.

Ksylitol w kuchni z powodzeniem zastąpi zwykły cukier, nie tylko w postaci surowej (np. do kawy czy herbaty), ale także przy domowych wypiekach i przetworach (jest odporny na działanie wysokich temperatur i nie traci swoich naturalnych właściwości). Jest bardzo przyjazny w użyciu z uwagi na swoją krystaliczną, podobną do cukru postać oraz wygodne, wyposażone w zamknięcie strunowe opakowanie, umożliwiające wielokrotne otwarcie i zamknięcie produktu.

To właśnie ta różnorodność sprawia, że ksylitolu nie można porównać z żadnym innym słodzikiem. Pozytywne właściwości wpływające na ogólny stan zdrowia oraz naturalne pochodzenie plasuje go na bardzo wysokim miejscu wśród substancji słodzących.

Jak stosować ksylitol?

Ksylitol jest produktem całkowicie bezpiecznym. Nie odnotowano przypadku jego przedawkowania, choć nadmierne jednorazowe użycie może mieć lekki skutek przeczyszczający. Na początek więc zaleca się wprowadzać go do diety stopniowo, by organizm nadążył z produkcją enzymów odpowiedzialnych za jego trawienie.

Do niedawna badania na temat ksylitolu wskazywały, że najlepiej stosować 6-10 g ksylitolu dziennie. Nowe badania potwierdziły jednak, że ilość ksylitolu nie jest tak istotna, jak częstotliwość jego spożywania. Fińscy naukowcy rekomendują od 4-5 aplikacji nieprzekraczających w sumie 40 g (8-10 łyżeczek) na dobę, tak więc można z powodzeniem stosować go nie tylko jako słodzik do napojów, ale także np. jako dodatek do pasty do zębów.

Ze względu na niedojrzałą gospodarkę enzymatyczną nie można podawać ksylitolu dzieciom do 3 lat. W tym czasie można stosować ksylitol w niewielkich ilościach jako dodatek do pasty do zębów dla dzieci. Kobiety w ciąży i w okresie karmienia piersią powinny skonsultować przyjmowanie ksylitolu z lekarzem.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie i kiedy wynaleziono ksylitol?

Ksylitol został odkryty przez niemieckiego chemika Emila Fishera w 1891 roku, choć dopiero Finowie podczas II Wojny Światowej zastosowali go na większą skalę z powodu niedostatku cukru w Finlandii. Zaczęto więc pozyskiwać go z drewna, głównie brzozy i stosować jako substytut cukru. Na początku lat 70-tych XX w. fińscy naukowcy zbadali ksylitol pod kątem jego zdrowotnych właściwości i korzyści dla zębów. W Finlandii, Szwecji, Japonii i wielu innych krajach ksylitol używany jest m. in. do produkcji cukierków, gum do żucia i produktów do higieny jamy ustnej i zatok. Mimo iż w Polsce jest on stosunkowo nowym produktem, liczba jego fanów wciąż rośnie wraz ze wzrostem świadomości zdrowego trybu życia i odżywania.

Ksylitol z brzozy a ksylitol z kukurydzy

Fińska technologia produkcji ksylitolu polega na przetwarzaniu masy drzewnej z drzew liściastych, w tym przede wszystkim drewna brzozowego. Metoda ta wymaga procesu chemicznego, ale nie wykorzystuje się w nim bakterii oraz grzybów. Obecnie w Unii Europejskiej jest tylko jeden producent ksylitolu pochodzenia drzewnego i jest nim firma Danisco (będąca częścią grupy DuPont) z Finlandii. Firma Danisco usprawniła proces produkcji ksylitolu z drewna, eliminując z niego użycie kwasów. Proces ten (zwany DuPont Wood Based Integration) został opatentowany i dzięki niemu Danisco cieszy się opinią „najczystszego” producenta ksylitolu na świecie. Ksylitol oferowany przez nas pochodzi z tego właśnie źródła.
A jak jest z ksylitolem kukurydzianym? Aby wydobyć ksylany z kolb kukurydzy wymagany jest pewien proces chemiczny – proces ten jednak jest inny dla surowca drzewnego niż dla kukurydzy. W przypadku kukurydzy ksylitol jest najczęściej produkowany przez komórki bakterii lub drożdzy, które wytwarzają ksylitol w procesie fermentacji. Drożdże te to najczęściej Candida tropicalis oraz Candida guilliermondii. Istnieje również rzadsza technologia produkcji ksylitolu z kolb kukurydzy przez kwasową hydrolizę biomasy, która w Finlandii nie jest stosowana ze względu na szkodliwość dla środowiska naturalnego. Inną częstą obawą dotyczącą ksylitolu kukurydzianego, najczęściej pochodzącego z Chin, jest fakt, że kukurydza uprawiana w Chinach często jest modyfikowana genetycznie, aby uzyskać większą wydajność produkcji. W przypadku naszego ksylitolu takich obaw nie ma.

Czy można zastąpić codzienne mycie zębów stosowaniem ksylitolu?

Aby zachować zdrowy i piękny uśmiech należy myć zęby codziennie oraz regularnie odwiedzać dentystę. Ksylitol jest jedynie doskonałym uzupełnieniem codziennej higieny jamy ustnej. Samo stosowanie ksylitolu nie zapewnia należytej ochrony zębów przed próchnicą.

Czy po stosowaniu ksylitolu ochrona zębów przed próchnicą jest długotrwała?

Ksylitol pomaga blokować namnażanie i rozwój bakterii, podnosząc pH śliny w jamie ustnej z kwasowego do zasadowego (pH powyżej 7). Dzięki temu sole wapnia i fosforanów w ślinie osadzają się w tych częściach szkliwa gdzie ich brakuje.

W jaki sposób ksylitol pomaga chronić zęby przed ubytkami?

Badania naukowe opublikowane w „Journal of American Dental Association” i potwierdzone przez naukowców z Harvard School of Dental Medicine (Wydział Stomatologii Uniwersytetu Harvarda), udowodniły, że ksylitol pomaga zapobiegać zarówno próchnicy, jak i innym chorobom zębów i dziąseł. Potwierdza to więc powszechną opinię, że ksylitol wyraźnie zmniejsza liczbę przypadków stomatologicznych wymagających leczenia. Zaleca się więc podawanie ksylitolu zamiast cukru i słodyczy dzieciom, aby zmniejszyć ryzyko zarówno próchnicy jak i paradontozy. Ksylitol można stosować także w formie płukanek (do jamy ustnej i gardła) lub zażyć jego niewielką ilość, wymieszać go ze śliną i po prostu po chwili połknąć.

Czy diabetycy mogą stosować ksylitol?

Ksylitol należy do grupy polioli. Są to węglowodany, które są wolniej wchłaniane w przewodzie pokarmowym, a ich metabolizm odbywa się w sposób praktycznie niezależny od insuliny (lub przy nieznacznym jej udziale), tzn. nie powodują wzrostu stężenia glukozy we krwi i nie stymulują wydzielania insuliny. W związku z tym indeks glikemiczny ksylitolu (IG=8) jest parokrotnie niższy niż cukru. A im niższy IG, tym niższy poziom cukru we krwi. Z tego powodu ksylitol jest polecany cukrzykom, osobom z zakłóconą tolerancją glukozy i insulinoodpornością. To sprawia, że ksylitol jest szeroko stosowany w wielu krajach jako słodzik w diecie cukrzycowej. Jeśli jednak masz cukrzycę, ważne jest aby przed włączeniem ksylitolu do swojej codziennej diety skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem.

Czy ksylitol zaleca się sportowcom?

Ksylitol jest stosowany jako źródło energii dla osób po przebytym wysiłku. Podczas kiedy najczęściej stosowana przez sportowców glukoza jest trudno przyswajalna, ksylitol poprawia ogólną kondycję metaboliczną. W przeciwieństwie do węglowodanów prostych, ksylitol jest źródłem wolno przyswajalnej i długotrwale wykorzystywanej przez organizm energii. Metabolizm ksylitolu aktywuje proces antyoksydacyjny, co usuwa wolne rodniki i redukuje tlenowe szkody dla mięśni i komórek krwi. Dla osób, które poszukują wzmocnienia procesów anabolizmu i osłabienia procesów katabolizmu ksylitol może być bardzo pomocny. .

Czy ksylitol jest bezpieczny dla psów?

Podczas gdy ksylitol oferuje wiele korzyści na ogólny stan zdrowia człowieka, nie nadaje się on dla wszystkich zwierząt, a dla psów może wręcz stanowić poważne zagrożenie. Spożycie 100 miligramów na kilogram masy ciała może spowodować szybkie uwolnienie hormonu insuliny, co powoduje nagły spadek stężenia glukozy we krwi (potencjalnie zagrażająca życiu hipoglikemia) u psów. Spadek cukru we krwi występuje w ciągu 15 minut, podczas gdy objawy hipoglikemii (wymioty, utrata koordynacji, depresja, drgawki, itd.) mogą być widoczne po 30 minutach od spożycia ksylitolu. Podanie dużych jego ilości może również doprowadzić do poważnej niewydolności nerek u psów. Z tego względu nie powinno się podawać ksylitolu zwierzętom.

RENAR 2018 | All Rights Reserved | realizacja d.sonek